Yapay Zekânın Çevre Üzerindeki Etkisi

TemaFen Bilimleri ve Çevre

Sınıf

8. Sınıf

Ders Sayısı2 ders

Bu modül, öğrencilere yapay zekânın çevre üzerindeki hem olumlu hem olumsuz etkilerini, sadece yazılımsal değil fiziksel bir ekosisteme (veri merkezleri, enerji, su) bağlı bir teknoloji olarak kavratıyor. İlk derste öğrenciler bir haber videosu izleyip T-çizelgesi kullanarak yapay zekânın iklim değişikliğiyle mücadeledeki olumlu-olumsuz etkilerini karşılaştırıyor, ardından yapay zekâ kaynaklı bir çevresel soruna kendi çözümlerini üretip gerçek dünya örnekleriyle kıyaslıyorlar. İkinci derste öğrenciler, farklı dijital görevlerin enerji maliyetini öğrenip kendi teknoloji kullanım alışkanlıklarını bir ‘denetim’ çalışma kâğıdıyla kaydediyor, karbon ayak izlerini azaltmak için kişisel bir taahhüt yazıyorlar.

Bu Modülde Ne Var?

Yapay Zekânın İklim Etkisi Öğrenciler yapay zekânın çevreye etkisi hakkındaki ön bilgilerini paylaşarak başlıyor, ardından bir haber videosu üzerinden yapay zekânın enerji tüketimi ve karbon ayak izi kavramlarını öğreniyor. İzledikleri video üzerinden oluşturdukları bir T-çizelgesiyle teknolojinin iklim değişikliğiyle mücadeledeki olumlu ve olumsuz etkilerini karşılaştırıyorlar. Problem Kartları etkinliğinde küçük gruplar hâlinde yapay zekâ kaynaklı bir çevresel soruna kendi çözümlerini üretip gerçek dünyadaki çözümlerle kıyaslıyor, dersi şirketlerin ve bireylerin teknoloji kullanımındaki sınırları tartışarak kapatıyorlar.
Karbon Ayak İzimiz Öğrenciler bir tablo üzerinden farklı dijital görevlerin ne kadar farklı enerji maliyetleri olduğunu keşfediyor. ‘Teknoloji Kullanım Denetimi’ çalışma kâğıdıyla kendi günlük cihaz ve uygulama alışkanlıklarını kaydedip hangi alışkanlıkların çevre üzerinde en büyük yükü oluşturduğuna dair çıkarım yapıyorlar. Ders, öğrencilerin karbon ayak izlerini azaltmak için kişisel bir taahhüt yazmasıyla ve isteğe bağlı olarak sınıf genelinde ortak bir sürdürülebilirlik sözü oluşturmasıyla bitiyor.

Öğretim Programı Uyumu (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli):

Bu modül, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin Beceriler Çerçevesi'yle bütünleşik olarak tasarlanmıştır: bilişim teknolojileriyle çalışma ve veri yönetimi becerileri, öğrencilerin teknoloji kullanım denetimi yaparken somutlaşır. Sorgulama, bilgi toplama, karşılaştırma, muhakeme ve eleştirel düşünme T-çizelgesi ve Problem Kartları etkinliklerinde; merak ve eleştirel bakma videonun çift taraflı (olumlu-olumsuz) sunumunu değerlendirirken devreye girer. İş birliği ve sorumlu karar verme ile duyarlılık ve sorumluluk, modülün her iki dersinde de ‘sorumlu yapay zekâ savunuculuğu’ vurgusuyla örtüşür; öğrenciler şirketlerin ve bireylerin teknoloji kullanımındaki sınırlarını tartışıp kişisel bir sürdürülebilirlik taahhüdüne varırlar. Sürdürülebilirlik ve veri okuryazarlığı ise ikinci dersteki kişisel teknoloji denetiminde ve verilerin eyleme dönüştürülmesinde doğrudan işlenir.

İlişkili Öğrenme Çıktıları:

1. Yapay Zekânın İklim Etkisi

Yapay Zeka Uygulamaları

● YZU.1.1.1. Yapay zekâya ilişkin temel kavramları sorgulayabilme

● YZU.1.1.3. Yapay zekâya ilişkin etik ve güvenlik-gizlilik önlemlerini yönetebilme

● YZU.1.2.1. Yapay zekâ teknolojileri ile çalışabilme

Bilişim Teknolojileri ve Yazılım

● BTY.5.1.4. Yapay zekâ ile ilgili temel kavramları ve özellikleri sorgulayabilme

● BTY.5.1.2. Bilişim teknolojilerinin birey ve toplum üzerindeki etkilerini özetleyebilme

Teknoloji ve Tasarım

● TT 7.9.1. Yapay zekâ kavramını, algoritmalarını, avantaj ve dezavantajlarını sorgulayabilme

● TT.8.7.1. Günlük hayatta karşılaştığı tasarım problemlerini çözebilme

2. Karbon Ayak İzimiz