Yapay Zekâ Çağında Çalışma Hayatı
- 5. Sınıf
Bu iki derslik ünitede öğrenciler, yapay zekânın işleri 'yerine almak'tan çok görevleri dönüştürdüğünü keşfeder. İlk derste otomasyon (görevin tamamen YZ'ye devredilmesi) ile zenginleştirme (YZ'nin görevi desteklemesi, karar ve sonuçların sorumluluğunun insanda kalması) arasındaki farkı ayırt eder, empati ve etik yargı gibi 'kalıcı becerileri' ve yeni meslekleri araştırırlar. İkinci derste öğrenciler teknoloji şirketi, hükümet, günlük kullanıcı gibi paydaş gruplarının bakış açısından vaka çalışmaları inceler, algoritmik ön yargıyı tartışır ve hız/adalet, kolaylık/gizlilik, verimlilik/insani yargı gibi ödünleşimler üzerinden gerekçeli bir karara varır.
Bu Modülde Ne Var?
YZ İş Gücünü Nasıl Değiştiriyor? Öğrenciler, dizüstü bilgisayarda YZ üretimi bir içeriği inceleyen bir insan görseli üzerinden insanın rolünü sorgulayarak derse başlar ve 'Eleştirel YZ Kullanıcısı' ile 'YZ Üreticisi' rollerini öğrenir. Kompozisyon yazma, sınava çalışma ve araştırma gibi görevlerin YZ ile nasıl değiştiğini inceleyip bu değişimleri otomasyon mu yoksa zenginleştirme mi olduğuna göre sınıflandırırlar. Empati, etik yargı, yaratıcılık ve karmaşık problem çözme gibi kolayca otomatikleştirilemeyen 'kalıcı becerileri' tartışırlar. Son olarak yeni meslekleri araştırıp hangi sektörün nasıl etkileneceğini sınıfla paylaşırlar.
YZ ve Kariyer Araştırması Öğrenciler, bir teknolojiden etkilenen 'paydaş' kavramını öğrenip teknoloji şirketleri, hükümet, eğitimciler, günlük kullanıcılar, işletmeler, sivil toplum kuruluşları ve sanatçılar olmak üzere yedi paydaş grubunu tanır. Bir vaka çalışması üzerinden algoritmik ön yargı kavramını ve YZ sistemlerinin bir grup için fayda sağlarken başka bir grup için risk oluşturabileceğini keşfederler. Hız/adalet, kolaylık/gizlilik, verimlilik/insani yargı gibi ödünleşimleri tartışıp incelediği YZ sisteminin faydasını, riskini paydaş perspektifinden sunar. Ders, öğrencilerin gerekçeli bir yargıya vardığı bir kapanışla biter.
Öğretim Programı Uyumu (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli):
Bu ünite, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin Beceriler Çerçevesi'yle bütünleşik olarak tasarlanmıştır: öğrenciler yazma ve araştırma gibi görevlerin YZ ile nasıl değiştiğini incelerken bilişim teknolojilerini sınıflandırma becerisini, otomasyon-zenginleştirme ayrımını analiz ederken dijital bilgiyi kullanarak eleştirel düşünme becerisini uygular. Kalıcı becerilerin ve geleceğin mesleklerinin tartışıldığı süreçte çalışkanlık değeri ve kendini tanıma/sorumlu karar verme beslenir. İkinci derste paydaş vaka çalışmaları ve ödünleşim karar çizgisi, adalet ve insana/topluma değer vermek değerlerini somutlaştırırken, öğrenciler farklı paydaş perspektiflerini değerlendirerek YZ sistemlerinin fayda, risk, etik sorumluluk ve güvenlik-gizlilik boyutlarını sorgular, böylece YZU1.1.3 öğrenme çıktısıyla ilişki kurarlar. Vardıkları yargıları gerekçeli biçimde paylaşmaları, iletişim ve sorumlu karar verme becerilerini destekler.
İlişkili Öğrenme Çıktıları:
1. YZ İş Gücünü Nasıl Değiştiriyor?
Yapay Zeka Uygulamaları
● YZU.1.1.1. Yapay zekâya ilişkin temel kavramları sorgulayabilme
● YZU.1.1.2. Yapay zekânın uygulamalarını sınıflandırabilme
● YZU.1.1.3. Yapay zekâya ilişkin etik ve güvenlik-gizlilik önlemlerini yönetebilme
Bilişim Teknolojileri ve Yazılım
● BTY.5.1.4. Yapay zekâ ile ilgili temel kavramları ve özellikleri sorgulayabilme
● BTY.5.1.2. Bilişim teknolojilerinin birey ve toplum üzerindeki etkilerini özetleyebilme
● BTY.6.1.2. Bilişim teknolojinin gelecekteki durumlarına yönelik çıkarım yapabilme
Teknoloji ve Tasarım
● TT 7.9.1. Yapay zekâ kavramını, algoritmalarını, avantaj ve dezavantajlarını sorgulayabilme
2. YZ ve Kariyer Araştırması
Yapay Zeka Uygulamaları
● YZU.1.1.3. Yapay zekâya ilişkin etik ve güvenlik-gizlilik önlemlerini yönetebilme
Bilişim Teknolojileri ve Yazılım
● BTY.5.1.2. Bilişim teknolojilerinin birey ve toplum üzerindeki etkilerini özetleyebilme
● BTY.5.4.1. Bilişim etiği kural ve ilkelerini yorumlayabilme
● BTY.5.5.2. Yapay zekâya ilişkin etik ve güvenlik/gizlilik önlemlerini yönetebilme
Teknoloji ve Tasarım
● TT 7.9.1. Yapay zekâ kavramını, algoritmalarını, avantaj ve dezavantajlarını sorgulayabilme
